Kronik Hastalıklar
Hipertansiyon nedir, nasıl izlenir
Hipertansiyon, kan basıncının damar duvarına uyguladığı yükün sürekli olarak yüksek seyretmesidir. "Sürekli" kelimesi burada belirleyicidir: tek bir yüksek ölçüm hipertansiyon tanısı koydurmaz.
Tanı neden tek ölçümle konmaz
Kan basıncı gün içinde doğal olarak dalgalanır. Muayenehaneye yetişmek için acele etmek, kahve, ağrı, uykusuzluk veya doktor karşısında hissedilen gerginlik ölçümü yükseltebilir. Son durum yeterince yaygındır ki kendi adı vardır: beyaz önlük hipertansiyonu.
Bu yüzden tanı, farklı zamanlarda yapılan ölçümlere dayandırılır. Gerektiğinde evde yapılan ölçümler ya da yirmi dört saatlik tansiyon takibi kullanılır.
Evde ölçüm nasıl yapılır
Ev ölçümü, doğru yapıldığında izlemin en değerli parçasıdır. Dikkat edilecekler:
- Ölçümden önce beş dakika sakin oturun; hemen ölçmeyin.
- Sırtınız desteklenmiş, ayaklarınız yere basıyor olsun; bacak bacak üstüne atmayın.
- Kolunuz kalp hizasında ve desteklenmiş olsun.
- Manşet kol çevrenize uygun boyutta olmalı — dar manşet değeri yüksek gösterir.
- Ölçüm sırasında konuşmayın.
- Bir–iki dakika arayla iki ölçüm yapın, ikisini de kaydedin.
Ölçümleri tarih ve saatle birlikte yazın. İzlemde işe yarayan şey tek bir rakam değil, zaman içindeki eğilimdir.
Belirti olmaması hastalık olmadığı anlamına gelmez
Hipertansiyonun en önemli özelliği, uzun süre hiçbir şikâyet vermeden ilerleyebilmesidir. Baş ağrısı ya da ense sertliği gibi belirtiler beklenerek tanı geciktirilirse, tanı çoğu zaman hedef organlarda değişiklik başladıktan sonra konur.
İzlemde nelere bakılır
Kan basıncı takibinde yalnız rakamlar değil, yüksek basıncın organlar üzerindeki etkileri de izlenir:
- Böbrek fonksiyonları ve idrarda protein
- Kalp — gerektiğinde EKG ve ekokardiyografi ile
- Göz dibi değişiklikleri
- Kan yağları ve şeker — kardiyovasküler riskin tamamı birlikte değerlendirilir
İlaç dışında kalan kısım
Tuz tüketimi, kilo, hareket düzeni, alkol ve uyku, kan basıncını doğrudan etkiler. Bu başlıklardaki değişiklikler ilaç tedavisinin yerini almaz; ancak tedavinin etkinliğini belirgin biçimde değiştirir. İlaç kullanan bir kişide bile bu düzenlemeler izlemin bir parçası olarak kalır.
İlacı kendi başınıza bırakmayın
Tansiyon ilaçları çoğu zaman değerleri normale getirir. Değerlerin normale gelmesi, hastalığın geçtiği anlamına gelmez; ilacın işini yaptığı anlamına gelir. Tedaviyi değiştirme veya sonlandırma kararı, kontrol muayenesinde birlikte verilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Kan basıncı yüksekliğiniz olduğunu düşünüyorsanız veya kullandığınız tedaviyle ilgili sorunuz varsa hekiminize başvurunuz.
